https://nea.ui.ac.ir/ رویکردهای نوین آموزشی fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://nea.ui.ac.ir/article_30343.html پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل اجتماع یادگیری حرفه‌ای معلمان مبتنی بر سند تحول بنیادین انجام شد. این مطالعه کیفی و با رویکرد داده‌بنیاد طراحی گردید. جامعه آماری شامل کارکنان وزارت آموزش و پرورش در سال 1404 بود که از طریق نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌محور انتخاب شدند و نمونه‌گیری تا زمانی ادامه یافت که تحلیل داده‌ها نشان داد مفاهیم و تم‌های اصلی به‌طور مکرر مشاهده شده و نمونه‌های جدید اطلاعات یا بینش قابل توجهی به تحلیل اضافه نمی‌کنند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 16 نفر گردآوری شد و برای تحلیل مراحل کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. روایی و پایایی داده‌ها با معیارهای گوبا و لینکن (قابلیت اعتبار، قابلیت انتقال، قابلیت اتکا، قابلیت تأیید) تأمین شد. نتایج نشان داد که اجتماع یادگیری معلمان به‌عنوان مقوله اصلی، شامل چشم‌انداز و مسئولیت مشترک، تمرکز بر یادگیری دانش‌آموزان، همکاری و اعتماد حرفه‌ای، تبادل تجربه و توسعه حرفه‌ای است که تحت تأثیر فرهنگ و جو سازمانی، مشارکت و انگیزه حرفه‌ای معلمان و سازوکارهای حمایتی شکل می‌گیرد. شرایط ساختاری و مدیریتی، روابط حرفه‌ای و بسترهای نهادی بر این فرآیند اثرگذارند. راهبردهای ایجاد اجتماع یادگیری معلمان شامل تقویت فرصت‌های یادگیری، توانمندسازی حرفه‌ای و افزایش مشارکت فعال است و پیامدهای آن در سطوح معلم، دانش‌آموز و مدرسه قابل مشاهده است. مدل مفهومی ارائه‌شده، چارچوبی نظام‌مند برای بازاندیشی و بهبود فرآیندهای یادگیری حرفه‌ای معلمان فراهم می‌کند و راهنمایی برای سیاست‌گذاری و طراحی اجتماعات یادگیری حرفه‌ای ارائه می‌دهد. https://nea.ui.ac.ir/article_30231.html آموزش مفاهیم ریاضی به ‌ویژه هندسه در دورۀ ابتدایی، به دلیل آنکه کودکان در این سن در مرحلۀ تفکر عینی هستند و درکی درست از کاربرد هندسه در زندگی‌شان ندارند، دشوار است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند استفاده از ابزارهای چندرسانه‌ای می‌تواند این فرایند را تسهیل، جذاب و عمیق کند. همچنین، ارائۀ مثال‌های کاربردی مفاهیم در قالب داستان می‌تواند مباحث خسته‌کننده را به تجربیات یادگیری لذت‌بخش تبدیل و به یادگیری ساده و درک عمیق مفاهیم کمک کند؛ از این رو، در این پژوهش، با طراحی و تولید انیمیشن داستانی – تعاملی، تأثیر استفاده از انیمیشن در فرایند آموزش هندسه بررسی شد. این پژوهش با رویکرد کاربردی و از نوع شبه‌آزمایشی با پیش‌آزمون و پس‌‌آزمون انجام شد. جامعۀ آماری پژوهش دانش‌آموزان پایۀ سوم ابتدایی آموزش‌وپرورش ناحیۀ دو تبریز در سال تحصیلی 1403-1404 بودند. با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای و تصادفی ساده، یکی از مدارس این ناحیه انتخاب شد و دو کلاس 20نفره از این مدرسه در نظر گرفته شدند. ابزار پژوهش آزمون ریاضی پژوهشگرساخته و پرسشنامۀ انگیزش ریاضی بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و آزمون یومن وینی استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد روش تدریس مبتنی بر انیمیشن‌های داستانی – تعاملی، به دلیل تعامل بین کاربر و انیمیشن، استفاده از داستان و ارائۀ تصاویر به همراه توضیحات گفتاری، می‌تواند به تسریع و بهبود فرایند یادگیری دانش‌آموزان کمک کند. همچنین، نتایج نشان داد استفاده از این فناوری بر انگیزش کلی ریاضی دانش‌آموزان تأثیر چندانی ندارد، ولی می‌تواند مؤلفه‌های آن مانند علاقه به ریاضی و عزت‌نفس را بهبود بخشد.   https://nea.ui.ac.ir/article_30416.html پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتبارسنجی شاخص‌های ارزشیابی کیفیت مدارس ابتدایی تحول‌گرا انجام شده است و به این پرسش پاسخ می‌دهد که شاخص‌های ارزشیابی کیفیت مدارس ابتدایی تحول‌گرا چیست و این شاخص‌ها تا چه میزان معتبر است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از دو روش «متن‌کاوی» و «پدیدارنگاری» انجام شده است. در روش متن‌کاوی، ۱۴ سند ملّی مرتبط با آموزش و پرورش بررسی و شاخص‌های مدارس تحول‌گرا از آن‌ها استخراج شدند. در روش پدیدارنگاری، تجربۀ زیستۀ ۱۲ نفر از مؤسسان و مدیران مدارس تحول‌گرا در تهران و اصفهان از طریق مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. روایی و پایایی (قابلیت اعتماد) پژوهش نیز با استفاده از روش‌های «همسو‌سازی» و «شاخص نسبت روایی محتوایی (CVR)» حاصل گردید. با تحلیل داده‌ها ۳۶ شاخص به عنوان شاخص‌های ارزشیابی کیفیت مدارس تحول‌گرا استخراج گردید. به منظور اعتبارسنجی نتایج، شاخص‌های به‌دست‌آمده به ۲۰ نفر از خبرگان ارائه شد. براساس نتایج اعتبارسنجی، ۲۱ شاخص «اساسی» و ۱۵ شاخص «ترجیحی» شناخته شدند. این شاخص‌ها در ۶ حیطۀ اصلی و ۲۰ حیطۀ فرعی طبقه‌بندی شدند که عبارتند از: 1) فلسفه و الگوی تربیتی (فلسفۀ تربیتی و الگوی اجرایی)، 2) مدیریت و رهبری (مدیریت راهبردی، مدیریت تربیتی و مدیریت منابع انسانی)، 3) برنامه‌های تربیتی (هدف، محتوا، روش و ارزشیابی)، 4) کنشگران تربیتی (فراگیران، خانواده‌ها، کارگزاران و جامعه)، 5) محیط تربیتی (فرهنگ مدرسه، محیط فیزیکی و محیط اجتماعی)، 6) آثار و پیامدهای تربیتی (پیامدهای فردی، خانوادگی، سازمانی و اجتماعی). نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای طراحی نظام اعتبارسنجی و ارائۀ گواهینامه‌هایی مانند ISO به مدارس تحول‌گرا قرار گیرد. https://nea.ui.ac.ir/article_30395.html هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر سه روش تدریس استدلالی، کاوشگری علوم اجتماعی و پژوهش گروهی بر نگرش زیست‌محیطی دانش‌آموزان دختر پایه یازدهم منطقه ۱۴ تهران است. پژوهش به روش نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر پایه یازدهم (۲۴۰۰ نفر) در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ بود. از طریق نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی، ۹۰ نفر انتخاب و به سه گروه ۳۰ نفری همگن تقسیم شدند. آموزش در هشت جلسه ۲۵ دقیقه‌ای برای هر گروه اجرا شد و داده‌ها با پیش‌آزمون و پس‌آزمون گردآوری گردید. ابزار پژوهش، پرسشنامه نگرش زیست‌محیطی امامقلی (۱۳۹۰) با پایایی 0.834 بود. روایی پرسشنامه با نظر پنج تن از اساتید برنامه‌ریزی درسی و پنج متخصص محیط‌زیست تأیید شد. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل کوواریانس دوطرفه، تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی توکی استفاده شد. نتایج نشان داد هر سه روش تدریس بر نگرش زیست‌محیطی دانش‌آموزان تأثیرگذارند. اختلاف میانگین نگرش در روش استدلالی نسبت به کاوشگری علوم اجتماعی (7.145-) و پژوهش گروهی (10.182-) بوده که در سطح 0.05≤P معنادار است (P=0.02 و P=0.00). همچنین، تفاوت بین روش کاوشگری و پژوهش گروهی (3.136-) در سطح معناداری 0.291P=، معنادار نبود. بنابراین، روش‌های کاوشگری علوم اجتماعی و پژوهش گروهی در تقویت نگرش زیست‌محیطی دانش‌آموزان اثربخش‌تر از روش استدلالی هستند. یافته‌ها بیانگر آن است که استفاده از روش‌های تدریس فعال، به‌ویژه مبتنی بر کاوشگری و پژوهش گروهی، می‌تواند موجب ارتقای نگرش مثبت دانش‌آموزان نسبت به محیط‌زیست شود. https://nea.ui.ac.ir/article_30560.html این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی بسته آموزشی ارتباط بدون خشونت مبتنی بر مدل روزنبرگ بر رویکرد انضباطی مداخله گر و حل مسئله اجتماعی ناکارآمد نو‌معلمان شهر تهران انجام شد. این مطالعه از نوع نیمه تجربی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. ۳۰ نو‌معلم به‌صورت در ‌دسترس انتخاب و سپس به‌صورت تصادفی در گروه‌های آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش برنامه آموزشی شامل ۱۰ جلسه ارتباط بدون خشونت را دریافت کرد. پس از مداخله، هر دو گروه در مراحل پس‌آزمون و پیگیری، پرسشنامه‌های باورهای انضباطی و حل مسئله اجتماعی ناکارآمد را تکمیل کردند. نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل کاهش معناداری در باورهای انضباطی مداخله‌گرا داشت و این اثر در طول زمان نیز حفظ شد؛ امری که نشان‌دهنده پایداری اثر مداخله است. علاوه بر این، برنامه مداخله موجب کاهش تکانشی‌بودن به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های حل مسئله اجتماعی ناکارآمد شد و این اثر نیز در طول زمان پایدار ماند. یافته‌ها، اثربخشی آموزش ارتباط بدون خشونت را تأیید کرده و ضرورت به‌کارگیری این برنامه در محیط‌های آموزشی، به‌ویژه برای معلمان، را تقویت می‌کند. https://nea.ui.ac.ir/article_30664.html سیمای اندیشه سنت‌گرایان برنامه‌درسی در آینه نگاه ویلیام پاینار و الیوت آیزنر سیمای اندیشه سنت‌گرایان برنامه‌درسی در آینه نگاه ویلیام پاینار و الیوت آیزنر در این مقاله، دیدگاههای پاینار و آیزنر درباره بابیت و تایلر، مطرح و تحلیل شده است. نقدهای پاینار در رابطه با اندیشه‌های تایلر حتی به رد بعضی از ایده‌های او انجامیده است. آیزنر نیز نقادانه به دیدگاههای بابیت و تایلر نگریسته ولی به بیان محدودیت‌ها‌ اکتفاء نکرده است. این دو نگاه، نتایج و دلالت‌های مختلفی دارد. در این مقاله، ابتدا دیدگاههای پاینار درباره سنت‌گرایی و تایلر بحث شده است. پس از تامل پیرامون اندیشه‌های او، نگاه آیزنر در مورد بابیت و تایلر، مطرح و تبیین گردیده است. از رهگذر این تحلیل و تبیین‌، تفاوت‌های قضاوت‌ پاینار و آیزنر درباره سنت‌گرایی و دو صاحبنظر اصلی آن برجسته شده و در پایان، بحث‌ها جمع‌بندی گردیده است. واژه‌های کلیدی: برنامه‌درسی، سنت‌گرایی، نومفهوم‌سازی، فرانکلین بابیت، رالف تایلر، الیوت آیزنر، ویلیام پاینار.